Peter Cooper van The Tennessean.com kan goed schrijven.

NIet alleen heeft hij in mooie taal een concertrecensie geschreven (iets dat mij tot op heden nog steeds niet is gelukt), maar hij heeft in een zin de essentie van Springsteens muziek uitgelegd.

Dit is 'm:

'And it was a rollicking insistence that music is not a soundtrack or a backdrop, that music is in fact the heartbeat of the whole deal.'

Zeer mooie zin.

Mijn Molblogje van 5 november

Een uiterst vaag persbericht bereikte mij vandaag.

Online hotelboekingensite Hotels.com springt in op het Millennium-trilogie succes van de Zweedse auteur Stieg Larsson. De boekingssite biedt een overzicht waarmee plaatsen kunnen worden bezocht waar de hoofdpersonen uit de boeken, Mikael Blomkvist en Lisbeth Salander, zich in de verhalen bevonden.

Alleen komt de consument dat niet te weten.
En niet alleen omdat dat dit overzicht er helemaal niet is...

De hoofdpersonen uit de boeken leven en werken op Södermalm, een van de 14 eilanden van de Zweedse hoofdstad. Hotels.com geeft aan ‘de beste hotels, om de sfeer waarin de avonturen van financieel journalist Mikeal en hacker Lisbeth plaatsvinden optimaal te kunnen ervaren’ te hebben geselecteerd.

Leuk initiatief, geinige marketingactie. Top!
Alleen, de consument komt het niet te weten. Want deze info is alleen in het persbericht te vinden. Kijk maar eens op de site van hotels.com en ga naar de Stockholm-pagina. Niets over de actie. Zelfs bij het selecteren van een hotel, zoals Scandic Malmen of Hotel Anno 1647 die in het persbericht worden genoemd: nada.

Ik belde met het pr-bureau en die wisten mij te vertellen dat hotels.com de hotels onder de aandacht wil brengen, en verder geen aandacht aan de ‘actie’ op de site heeft.
Het is niet de bedoeling dat er iets van de Millennium-trilogie op de site is terug te vinden, want het gaat namelijk om de hotels. Hoe kan men dan dat overzicht vinden? Niet, want dat is er dus niet. Er is wel een overzicht van alle door hotels.com aangeboden hotels.

De wereld van de pr is regelmatig ondoorgrondelijk gebied voor mij, maar hier begrijp ik helemaal niets van.

Wat is het nut van het versturen van een persbericht met info die nergens naartoe leidt? Aandacht voor iets willen dat niet bestaat?
Nou, een MolBlogje hebben ze in ieder geval te pakken.

Voor de MolBlog-lezer die Larsson-fan is, vermeld ik dan maar het enige nuttige uit het persbericht, namelijk dat boekenliefhebbers na het wandelen in de wereld van Carlos Ruiz Zafón in Barcelona ('De Schaduw van de Wind'),  het Parijs van Dan Browns ‘De Da Vinci Code’ en het Rome uit de ‘Bernini mysterie/Angels & Demons' iedere zondag in Stockholm een Millennium-tour kunnen doen,  georganiseerd door het Stockholm Stadsmuseum.

Mijn MolBlogje van vandaag:

Brand experience op zijn best? M&M’s World in New York

Times Square in New York is een nachtmerrie voor een marketeer. In een overdaad aan boodschappen proberen je boodschap op de voorbijlopende consument over te brengen. Ondoenlijk. Dat merken nog steeds op dit plein adverteren, heeft meer prestige te maken dan met bewezen effectiviteit.

Hoe vaker ik in New York kom, hoe minder graag ik onder dat neongeweld doorwandel. Te veel indrukken. Te veel irritatie. Te veel geluid. Maar begin oktober ontkwam ik er niet aan en liep ik ’s avonds tegen negenen een rondje langs de winkels.

Ik zag een hele grote M&M aan een winkelpui vastzitten. En hij viel op in die drukke omgeving. Net als het grote led-screen met M&M’s erop.

Een M&M’s-winkel!

Het is de derde M&M’s-winkel in de Verenigde Staten. De eerste M&M’s World is te vinden in Las Vegas (sinds 1997 en de grootste van de drie), de tweede in Orlando (2005). De Times Square-winkel opende in december 2006 de deuren, het jaar dat Amerikaanse jongeren aangaven dat M&M’s hun favoriete merk is.

In de M&M’s-winkel lijkt het om merchandise te gaan: T-shirts, sleutelhangers, poppen, stropdassen, ovenwanten, jurken, rompertjes, bestek, slippers, mokken, tandenborstels, tassen, oorbellen, kettingen, speelgoed en als leukste product het vrouwelijke M&M’tje (dat is de groene) als vrijheidsbeeld.

Het merendeel van de merchandise is gebaseerd op de characters die bekend zijn uit de tv- en bioscoopcommercials. De poppen hebben volgens sommige bezoekers een stonede uitdrukking maar ze zijn perfect gemaakt naar voorbeeld van de M&M’s uit de commercials.
Voor de liefhebber van de vintage-afbeeldingen is er ook genoeg te vinden.

De producten zijn redelijk betaalbaar. Een sleutelhanger van ‘Yellow’ of ‘Green’ kost vijf dollar. Er is klein spul te koop, maar ook grotere producten. Schaakborden, limited edition elektrische gitaren, leren jassen en zelfs Swarovski-kristal.

Ondanks de veelheid aan merchandise is het snoep het best verkochte product in de winkel (op de tweede plaats staat kleding voor volwassenen). Er zijn heel, heel veel M&M’s te zien, vooral in aparte niet-M&M’s-achtige kleuren (pastel, zwart, wit of diverse kleurschakeringen). Ze zijn te vinden in lange buizen bevestigd aan een wand. De M&M’s uit de ‘tubes’ zijn erg duur, je betaalt ruim twee keer zoveel als voor een zak in een gewone winkel. Maar je kunt wel M&M’s in 22 verschillende kleuren in een zakje gieten.

Verder zijn er ook ‘premium M&M’s’  te koop.

Bij elkaar vind je zo’n één miljoen gekleurde M&M’s in de winkel.

Het is vergeefs zoeken naar de grote bruine, gele, paarse (pure chocolade), oranje (pindakaassmaak) en crêmekleurige (met amandelen) zakken die te koop zijn in de Amerikaanse supermarkten. Zulke ‘ordinaire’, goedkope zakken zouden afbreuk doen aan de beleving.

Er zijn zo’n 4.000 verschillende M&M’s-producten te koop, naast die één miljoen M&M’s-snoepjes. En dat twee verdiepingen hoog, 2.300 m2 in totaal.

Publiekstrekker is de color mood analyzer, de Profiler genaamd. De Profiler is een grafische simulatie van een videoscanner. Je gaat op een cirkel staan en wordt door de Profiler ‘gescand’ en je ziet welke kleur en welk type M&M het beste bij je karakter past. Natuurlijk is de uitslag volkomen willekeurig, maar het is wel een leuke interactiviteit.

De winkelvloer doet ook dienst als testgebied voor nieuwe producten. Zo testte Mars (eigenaar van M&M's) in augustus 2008 een serie van M&M’s slaapkamer-producten zoals beddengoed, alarmklokken en boekensteunen.

Shrek
De locatie en de grote aantrekkingskracht van de winkel was afgelopen zomer reden voor DreamWorks om M&M’s World te gebruiken voor promotie van de nieuwe Shrek-film.
Voor DreamWorks een goede zet om aandacht van de consument te krijgen in een gebied waar al zoveel impulsen zijn.

Voor Mars betekende het een tijdelijke toevoeging aan de belevingen die de winkel biedt.

(Mars werkt vaker samen met filmmaatschappijen. In 2005 introduceerde Darth Vader (of eigenlijk ‘M-Vader’) ten tijde van de première van de film Star Wars: Revenge of the Sith, de speciale pure (dark) chocolade M&M’s. In 2008 kwamen er tijdelijk ‘mint crisp’ M&M’s op de Amerikaanse markt vanwege Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, en in 2009 waren er tijdelijk ‘strawberried peanut butter’-snoepjes te koop vanwege de film Transformers: Revenge of the Fallen).

De winkel moet een totale (interactieve) beleving geven. En dat doet het ook. Sommige schappen hebben de vorm van een M&M, de bordjes op de deuren verwijzen ook naar de chocoladesnoepjes. Al dwalend door de winkel raakte ik steeds enthousiaster over alle verschillende versies van ‘Red’, ‘Yellow’, ‘Blue’ en ‘Green’.  De producten stralen vooral plezier uit.

Maar het was wel een beetje veel, drie verdiepingen. Ondanks dat ik me als een kind in een snoepwinkel voelde, kon ik geen keuze maken en keerde huiswaarts met slechts een sleutelhanger van ‘Yellow’ van vijf dollar. Ik was hierin een uitzondering. Ik zag mensen voor mij liepen de deur uitlopen met diverse gele M&M’s-tassen aan de arm. In het straatbeeld en in de metro zag ik regelmatig de gele tassen opduiken.

M&M’s is geen lifestyle brand, maar gedraagt zich wel zo en weet met de M&M’s World een goede brand experience neer te zetten.

Het is de bedoeling dat het niet bij deze drie winkels blijft. Er zijn geen vastomlijnde plannen voor nieuwe locaties, maar als een stad bij het merk past en Mars de iconografie van de stad kan gebruiken (zoals het vrijheidsbeeld in New York), is het merk geïnteresseerd. Ben benieuwd wat de volgende stad zal zijn. Boston lijkt me minder geschikt dan, zeg, St.Louis. Maar wie weet. We wachten af.

Verheugend nieuws afgelopen week op de muren in New York City: 'V. They arrive. November 3'.
Vele posters in de stad lieten het goede nieuws zien.

Jawel, een van de spannendste SF-series ooit heeft een remake gekregen! Net als Battlestar Galatica, komt V opnieuw op het beeldscherm. Waar ik bij de nieuwe Battlestar op de bank van de slaap omviel, heb ik hoge verwachtingen van V.

Ik was 12 jaar toen ik in 1984 V op televisie zag. Oh boy, wat was dat een enge serie. Aliens (de ‘visitors’) die in gigantische schotels als ruimteschepen op aarde arriveren. Ze zien er uit als mensen, maar pas op: dat zijn ze helemaal niet!

Welnee, het blijken fascistische reptielen te zijn die lieve hamsters en muisjes eten en de aarde willen beroven van water en mensen als smakelijke hapjes in die grote ruimteschepen in de koeling bewaren.

De serie had een zware ondertoon, de jacht van de visitors op de wetenschapper werd gelinkt aan de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog.

Van Wikipedia:

The story became a Nazi allegory, right down to the Swastika-like emblem used by the Visitors and their SS-like uniforms. There is a youth auxiliary movement called the "Friends of the Visitors" with obvious similarities to the Hitler Youth, and Visitor broadcasts mimic Nazi-era propaganda. The show's portrayal of human interaction with the Visitors bears a striking resemblance to stories from Occupied Europe during World War II with some citizens choosing collaboration and others choosing to join underground resistance movements.

Hoofdpersoon is de stoere Mike Donovan,een cameraman die heel slim de aliens al snel doorheeft. Diana is een van de leiders van de reptielen, een doortrapt wijf die dus die lieve hamsters eet.

En dan had je nog Willie, de goedaardige alien met zijn blonde krulletjes.

Ik ken ze nog!

Ben dus reuze benieuwd hoe V er anno 2009 uitziet, of dezelfde karakters erin voorkomen. 

Vanaf 3 november op de Amerikaanse buis. Welke Nederlandse zender koopt de serie? Kom maar op! Ik zit alvast klaar voor de buis.

Hier alvast een spannend voorproefje:

 

Richmond Fontaine trad gisteren op in Paradiso.

Richmond Fontaine is een van die zeldzame bands waarvan de songteksten je doen vergeten dat de band nummers maakt, en geen mini-romans in de stijl van Cormac McCarthy, Raymond Carver en Charles Bukowksi.

Vreemd is het niet. Zanger en bandleider Willy Vlautin heeft inmiddels twee romans op zijn naam staan. Zijn eerste ‘The Motel Life’ is in de zomer van 2006 door NRC Handelsblad uitgeroepen tot beste Engelstalige roman van het jaar. Het tweede boek ‘Northline’ verscheen in 2008.

De band komt uit Portland, Oregon, Vlautin zelf komt uit Reno, Nevada.

Hun laatste album ‘We used to think the freeway sounded like a river’ bevat 14 songs die over de Pacific Northwest gaan.

De laatste paar albums waren woestijngeoriënteerd (denk aan Calexico), met het nieuwe album zijn ze terug naar de stad gekeerd. Maar de woestijn (lees blazers) is nog wel te horen in het nummer ‘The Boyfriends’.

Het blijft gissen waarom Wilco nagenoeg een superbandstatus in alt.country-land heeft bereikt en Richmond Fontaine, de meest cinematografische band van dit moment gedoemd blijft tot het spelen in de kleine zalen als de bovenzaal van Paradiso. In het thuisland is het al niet veel beter.

Wellicht is de band te donker.

Donker was de show gisteren in de bovenzaal zeker. Zwaar en wonderschoon.

De show was kort, zo’n 70 minuten. Dat leek te maken te hebben met de strakke planning van Paradiso, de band speelt meestal langer.

Er werden veel songs van het laatste album gespeeld, maar ook het album ‘Post to Wire’ was dominant in de set.

Willy Vlautin zingt, maar het neigt naar spoken word. Hij maakte veel indruk tijdens ‘Lost in This World’. Slechts onder begeleiding van een zachte piano zong hij, wriemelend aan de broekketting van zijn portemonnee.

I fucked up again
I barely know where I am
I don't even have the bus fare home

De mensen in Richmond Fontaine-songs zijn vaak onderweg.

Zoals ook bij Springsteen in ‘Thunder Road’, ‘Born to Run’, ‘Racing in the Street’. Maar bij de teksten van Vlautin ontbreekt de romantiek. Het is de Amerikaanse Droom op zijn allerdonkerst. Het restje dat overblijft. De droom is hier een Polaroid-foto die onderbelicht uit het fototoestel is getrokken.

Bij Springsteen zijn de karakters uit de auto gestapt, hebben een huis gekocht en zijn gelukkig geworden. Bij Richmond Fontaine zijn ze verder afgegleden en wonen ze in trailers en auto’s.

‘We used to think the freeway sounded like a river’
And over the pass where the endless miles of cars would pass, it hummed night and day and night and day
We used to think it sounded like a river, but all that slipped way that day

 Alcohol, geweld, drugs, verraad zijn terugkerende thema’s.

‘43’
He was 43 years old paying for his mother to be in a home
Paying his ex-wife and kids in a different state
He worked at a paint store
He mortgaged his home
He was going broke

‘Two alone’
I’d get off work but I wouldn’t go home
I worked with nothing but old men so I’d drink forties in my car alone
I’d park down the street and get loaded enough that I could sleep

Willy Vlautin in een interview:
'A lot of the time I suppose I'm trying to confront things that worry me, or scare me in a way that won't leave me alone. That's why a lot of the things are so dark. Alcohol has a good hold of me, and has been such a part of my life that it has to be in the songs as well as violence. I'm scared of violence, of seeing it, of being in it. It haunts me, they both do. They're some of the themes that run in me and I can't get them out yet.'

Luister naar hun werk, en ga volgende keer als ze in Nederland optreden heen. Dat kan op 26 september, dan treden ze op in Ottersum.

Vietnam. President Kennedy.

Al vanaf zijn dood in 1963 gaan de theorieën alle kanten op. Was hij van plan de VS terug te trekken uit Vietnam? Of was hij juist voor troepenuitbreiding? Welke erfenis kreeg president Johnson van Kennedy?

Robert McNamara heeft aangegeven dat Kennedy troepen wilde terugroepen, Robert Kennedy heeft dit na de dood van zijn broer ook aangegeven.

Er is een National Security  Action Memo 263  door president Kennedy in oktober 1963, een maand voor zijn dood, ondertekend. In de memo werd melding gemaakt dat wellicht 1.000 Amerikaanse troepen zouden worden teruggeroepen. President Johnson herriep dit memo.

 ‘On numerous occasions President Kennedy told me that he was determined not to let Vietnam become an American war’, zei Roger Hilsman, director of the U.S. State Department's Bureau of Intelligence and Research (INR) onder Kennedy  in een brief aan de New York Times in 1992 naar aanleiding van de film JFK van Oliver Stone.

Ook de officiële biograaf van Robert en John F. Kennedy Arthur M. Schlesinger is deze mening toegedaan.

Maar de deskundigen zijn er eigenlijk nog niet over uit.

‘Historians have been unable to find conclusive evidence proving that Kennedy had decided either to escalate or to withdraw. Tape recordings recently released by the Kennedy Library have only deepened the mystery, revealing, for example, that JFK expressed shock over the murder of President Ngo Dinh Diem of South Vietnam and accepted “a great deal of responsibility” for sending a badly drafted message suggesting the coup to Ambassador Henry Cabot Lodge: “I should not have given my consent to it without a roundtable conference in which [Secretary of Defense Robert] McNamara and [Chairman of the Joint Chiefs, Gen. Maxwell] Taylor could have presented their views.” Kennedy also remarked, “Are we gonna withdraw, are we gonna say we’re gonna get out?” and suggested that “we will need a public and [Capitol] Hill position about what we are going to do about withdrawing our aid.” But only days later JFK discussed distributing ground forces more effectively to counter guerrilla activities and declared, “We are planning to add twenty thousand more [troops].’

We weten het dus niet. En zullen het nooit weten. Daarom is deze documentaire zo interessant: ‘Virtual JFK: Vietnam If Kennedy had Lived’ van Koji Masutani.

‘What if History’. Iets waar historici zo ver mogelijk vandaan moeten blijven, maar tegelijkertijd juist het geheime verlangen van diezelfde historici is (me, included) om zich ermee bezig te houden.

Er is ook een boek verschenen. ‘Vietnam If Kennedy Had Lived: Virtual JFK’ door James G. Blight, Janet M. Lang en David A. Welch. De auteurs ‘ (…) make a fair case that this "virtual history" is a much more serious exercise than counterfactual history, even though it is still basically speculative’ schrijft Foreign Affairs.  

Kijk, dit zijn mooie projecten.
 

Mijn Molblogje van vandaag            
  
Sinds gisteren is het voor homo’s en lesbiennes mogelijk om te trouwen in de Amerikaanse staat Vermont. De thuisstaat van ijsmaker Ben & Jerry’s.

Ben & Jerry’s viert dit feit door in de maand september de naam van de ijssmaak Chubby Hubby (‘Fudge Covered Peanut Butter Filled Pretzels in Vanilla Malt Ice Cream Rippled with Fudge & Peanut Butter’) te veranderen in Hubby Hubby. 
 
De verpakking van de ijsbekers zijn niet aangepast, er staat nog steeds Chubby Hubby want het schijnt zo’n anderhalf jaar te duren voordat ijs in een nieuwe verpakking in de Amerikaanse supermarkt is te vinden. Maar het gaat om idee.

Het ijs dat je in hoorntjes in een van de zes vestigingen in Vermont kunt kopen, zal wel de naam Hubby Hubby dragen.

Het initiatief is in samenwerking met Freedom to Marry een organisatie die homohuwelijken steunt en het nationale debat hierover wil aangaan.

Als je president bent, is het zeer verstandig om een hond te hebben.

"The dog is an icon of constancy and masculinity and of a stable, traditional family background. Cats are more associated with sensuousness and venality and femininity."

Bo, de hond van de familie Obama, was een gift van de vandaag begraven senator Edward Kennedy.

Kennedy was gek op Portugese waterhonden. Hij had er twee, Sunny en Splash.

De site van Het Witte Huis linkt naar een artikeltje in de USA Today met in dat artikel een citaat van Kennedy:

"Splash is a part of our family, but he's part of the senate family as well. He comes to work with me every day with his little niece Sunny and members of the senate dome. He's not allowed to go on the senate floor. He's troubled by that... because he thinks, he says that they won't let him on because people will say that they don't think he knows how to behave. But actually, he says that he behaves a lot better than most senators."

(Uit een interview met CBS in 2006)

‘De grootste vernieuwing sinds de boekdrukpers’, noemde Daniel Ropers, managing director van Bol.com de e-readers tijdens de presentatie in Het Ketelhuis in Amsterdam.

Vandaag presenteerde de online boekenverkoper samen met Sony de twee nieuwe readers die de consument enthousiast moeten maken voor de digitale boeken.

In het kort. Sony komt met de Touch Edition (200 euro) en de Pocket Edition (199 euro). De Pocket (15,6x10,7x1,0 cm) heeft gewoon scherm van 12,7 cm, de Touch (17,4x12,1x0,98 cm) een touchscreen van 15,2 cm. De Touch heeft keuze uit vijf lettergrootte, de Pocket drie. De Touch werkt met ePub-, pdf-, text-, word-, mp3- en jpg-bestanden, dePocket met ePub-, pdf-, text- en word-bestanden. De batterij van beide apparaten heeft een duur van 8.000 pagina’s.

De Reader bevat een link die bij aansluiting op de computer via een usb-draadje automatisch contact zoekt met de webwinkel van Bol.com waar de titels zijn te downloaden.

In mei waren er geruchten  dat Bol.com met een eigen e-reader op de markt zou komen. Dat is het niet geworden, men is met Sony in zee gegaan.

Handige stap voor Sony om met Nederlands grootste online boekenverkoper in zee te gaan, nu Kindle (nog) niet op de Nederlandse markt actief is.

Adage zette deze week uiteen waarom Sony op de Amerikaanse markt zo’n achterstand op de Kindle heeft kunnen oplopen.

Sony introduceerde zijn apparaat ruim voordat Amazon met zijn Kindle alle aandacht trok. Het bedrijf bedreef veel marketing en de recensies waren positief. Maar Kindle loopt inmiddels ver vooruit in de race. Zeker als het gaat om bekendheid. AdAge geeft aan dat Sony heeft verzaakt zijn voorsprong als eerste aanbieder uit te bouwen. De marketing in het begin werd niet opgevolgd door een nieuwe campagne.

Daarnaast had Kindle bij Amazon toegang tot veel meer titels en was de site een stuk gebruiksvriendelijker dan die van Sony.

Herfstaanval
Deze herfst wil Sony dus terugslaan. In de Verenigde Staten begint er een grote marketingcampagne, gericht op het bereiken van een groter publiek, de prijs van de Readers worden verlaagd (en zijn dan de goedkoopste in de markt) en het systeem wordt open.

Sony heeft een deal met Google voor 500 duizend digitale boeken die de gebruikers gratis kunnen gebruiken.

Sony zegt nu dat de snelgroeiende populariteit van Kindle juist positief is. Het heeft de bekendheid met de e-books versterkt. Het bedrijf hoeft geen moeite te doen om het concept digitaal lezen (opnieuw) te introduceren. In Nederland is het aanbod van e-booktitels een stuk minder.

Bol.com, Selexyz.nl en Vanstockum.nl starten met de verkoop van zo’n drieduizend e-booktitels, die vanaf vandaag kunnen worden gedownload. Drieduizend, dat is niet veel. Bovendien meldt het persbericht dat niet alle titels al beschikbaar zijn, omdat nog niet alle uitgevers de e-bookbestanden hebben aangeleverd.

Deze digitale boeken hebben het ePubformaat, een nieuwe bestandsvorm waarin Centraal Boekhuis en de uitgeverijen in navolging van de International Digital Publishing Forum, de titels uitbrengen.

Er zijn echter wel plannen voor verdere ontwikkeling van dit eBoekhuis (Centraal Boekhuis neemt de digitale distributie onder deze naam voor zijn rekening).

‘Op dit moment zijn vrijwel alle uitgeverijen bezig met het digitaliseren van hun boeken’, wist Ropers de pers te vertellen.

Niet de nieuwste elektronische gadget
Daar zal het om gaan draaien. De beschikbaarheid van het aantal titels is dé doorslaggevende factor in het al dan niet succesvol worden van het lezen van boeken op de schermpjes. Een van de redenen waarom Sony met Bol.com (Rick Londema, managing director Sony Benelux: ‘De grootste boekwinkel van Nederland’) in zee wilde.

Ropers: ‘Dit gaat niet om de nieuwste elektronische gadget. Deze innovatie gaat recht in het hart van de leeservaring.’ Hij verwacht dat vanaf 2010 van ieder boek dat verschijnt er gelijk een digitale versie zal zijn.

‘Het is vanaf het begin duidelijk geweest dat het essentieel is dat alle partijen overtuigd zijn van de digitale boeken. Dus niet alleen Sony en Bol.com, maar ook de schrijvers en de uitgeverijen.’

Tijdens de presentatie bleek dat schrijver Joost Zwagerman enthousiast is over de Reader. Zelfs Susan Smit - ‘Ik ben niet zo van de beeldschermpjes’ - was na gebruik enthousiast geworden.

Auteur Saskia Noort stelde vanuit de zaal nog de vraag hoe men denkt het illegaal downloaden tegen te gaan. Het blijkt een redelijk lastige kwestie. Ropers: ‘We hebben bij de ontwikkeling vooral vanuit de consument gedacht. We wilden niet dat hij/zij de dupe zou worden van te strenge beveiligingsmechanisme’. Een digitaal kan nu legaal vier keer worden gedownload/overgezet. Dus net als vanouds kan men boeken aan vrienden/familie ‘uitlenen.’ 

Ropers verwacht dat er in Nederland tien keer zoveel digitale boeken zullen worden verkocht dan de uitgesproken verwachting van duizenden. Op dit moment zijn er wereldwijd ruim 500 duizend Readers van Sony verkocht met gemiddeld elf e-boeken per Reader. In een onderzoek tijdens de laatste boekenbeurs in Frankfurt bleek dat de boekenmensen verwachten dat in 2018 de verkoop van e-content de traditionele boekenverkoop zal inhalen.

Bol.com en Sony refereerden even kort aan de iLiad van iRex die in 2007 op de Nederlandse markt kwam. Ropers: ‘Veel te duur. We willen iedere lezer bereiken, dus de readers moeten schappelijk in prijs zijn.’

Maar de nieuwste e-reader van iRex is wel geschikt voor de, straks één miljoen e-books tellende Amerikaanse e-bookstore van Barnes & Nobles.

Deze nieuwe e-reader beschikt over 3G-verbinding. Het apparaat heeft een 8,1 inch touchscreen. Wanneer het apparaat te koop is, wordt binnenkort bekend, meldt Bright.nl.

Het eindigt niet bij de readers. Tonie van Ringelestijn op Bright.nl: ‘De e-books van B&N zijn sinds kort al te lezen via de speciale apps voor de iPhone, Blackberry, pc en mac. Ondersteuning voor meer types telefoons en apparaten volgt binnenkort. De deal met iRex is de eerste stap van B&N naar e-readers met e-inkt en een ingebouwde internetverbinding.’

Het is eigenlijk een magere bedoening in Nederland. Zoals Bright vandaag meldde: Sony komt op de Amerikaanse markt met een echte concurrent voor de Kindle, de Reader Daily Edition met mobiel internet, touchscreen en 3G-modem. Dus net zo draadloos als de Kindle.

De Nederlandse markt is nog niet zover, zei Sony-man Rick Londema tijdens de presentatie in Het Ketelhuis. We moeten het voorlopig nog met het usb-draadje doen.

Beetje goedkoper
De e-books zijn goedkoper dan tastbare boeken, maar het verschil valt best tegen. Zo’n twintig procent. Ropers gaf aan dat een belangrijke reden hiervoor het btw-tarief is. Het tarief voor een gewoon boek is 6 procent, voor een digitaal boek 19 procent. ‘Waarschijnlijk is het de nieuwigheid dat het tarief niet gelijk is’, zei Ropers.

Selexyz
Selexyz voelt ook de komende drukte op de markt. Gisteren kwam de boekenketen met het persbericht dat ze de grootste aanbieder van digitale boeken in Nederland zijn en de collectie e-books én readers gaat uitbreiden. Niet alleen zullen ze ‘de klassieke e-readers’ van CyBook en e-readers van iRex verkopen, ook nieuwere en goedkopere versies als de CyBook Opus.

Een persoonlijke noot:
Het werd een aantal keer gezegd, tijdens de presentatie. Nooit meer een koffer boeken mee op vakantie. Ik ken geen mensen die een koffer of tas met boeken op vakantie meenemen, maar dat kan aan mijn vriendenkring liggen…

De Readers bieden ruimte voor 320 boeken, met extra geheugenkaarten kan het aantal worden uitgebreid tot 10 duizend boeken.

Waarom wil je met 320 boeken of meer in je zak rondlopen?

Een vergelijking werd getrokken met de mp3-spelers voor muziek. Bol.com en Sony weten zeker dat e-books dezelfde revolutie zullen veroorzaken als deze muziekdragers.

De vergelijking gaat in mijn ogen een beetje mank. Nummers luister je in chronologische volgorde, via een eigen gemaakt speellijst of je gebruikt de shuffle. Diverse mogelijkheden. Maar je gaat toch niet in de trein drie pagina’s Het Diner van Herman Koch lezen en dan vijf pagina’s van Joost Zwagermans laatste boek?

Daarnaast heeft het vasthouden en ruiken van een boek ook een meerwaarde. Muziek is in wezen een niet-tastbaar product, een boek is tastbaarder. Gaat het echt louter om de woorden in het boek? Volgens mij heeft het ook te maken met beleving.

Dit geldt natuurlijk vooral voor fictieboeken, of biografieën, fotoboeken etc. Het geldt in veel mindere mate voor wetenschappelijke producties, naslagwerken en schoolboeken. Ropers gaf het in het vragenrondje al aan, het zou mooi zijn als scholieren en studenten een pakket e-books kunnen kopen.

Maar à la, het kan heel goed zijn dat de liefde voor geur, papier en de vormgeving van het boek in de tijd zal vervagen.

Maar toch, een e-reader is niet te vergelijken met een mp3-speler.

Pearl Jam was weer eens in Nederland! En ik was erbij. Het was de derde keer dat ik de band live zag. De eerste keer was in het Gelredome in Arnhem (2006), twee jaar geleden zag ik ze in de openlucht in Nijmegen.

Eddie Vedder meldde in Ahoy' vooraf aan 'Brother' dat het de vijftiende keer was dat ze in Nederland waren (waar was ik al die keren?).

Het Belgische De Morgen schreef: 'Pearl Jam is nooit de groep geweest van de drastische stijlbreuken of de baanbrekende vernieuwing, en ook 'Backspacer' - hun nieuwe, negende cd - wijkt nauwelijks af van wat vooraf ging: bezield gespeelde, maar wat oubollige seventieshardrock die - zo bleek ook in Ahoy - een overwegend mannelijk publiek aanspreekt.'

Oubollig? Oubollig? Ben ik al zo oud dat de muziek die mij in het begin van mijn studietijd deed dromen en nadenken oubollig is?

Wat een geneuzel. De Rolling Stones, John Fogerty, Paul McCartney, dat is oubollig. Niet Pearl Jam. Gelukkig zijn ze aan de andere kant van het muziekspectrum mijlenver verwijderd van de hipheid van Artic Monkeys, Franz Ferdinand, All American Rejects. Dat dan weer wel.

Pearl Jam is bezield en dat is tijdloos.

Maar toegegeven, het was tijdens de show in Ahoy' dat ik voor het eerst de invloeden van de jaren zeventig pas echt hoorde. Het jammen, de lange gitaarsolo's. De invloed van Neil Young was goed te horen.

Merendeel mannen
En ja, de Belg heeft ook gelijk als hij schrijft dat er overwegend mannen aanwezig waren. Maar dat ben ik gewend. Mijn sekse is bij elk concert waar ik naar toe ga in de minderheid. Twee uitzonderingen zijn een show van John Legend een paar jaar terug (daar was ik onderdeel van de meerderheid qua geslacht, maar mijn leeftijd daarentegen lag tien jaar boven het gemiddelde in de zaal) en - geen verrassing - de shows van Melissa Etheridge.

Mijn concertmaatje vond de snelheid en de hardheid van de nummers tegen het monotone aan. Dat schrijft ook de Belgische journalist van De Morgen: 'De groep speelde weliswaar met een bewonderenswaardige inzet, en ook het publiek scandeerde elk nummer mee alsof het de hymne van Oranje was, maar te vaak schakelde het optreden in dezelfde versnelling, waardoor je meer dan eens reliëf en variatie miste.'

Ik had hier geen last van.

Ik keek ook uit naar de twee nieuwe nummers waarvan ik wist dat ze gespeeld zouden worden. De nieuwe single ‘The Fixer’ (als je op play drukt, laat het cassettebandje het nummer horen) en het verslavende 'Got Some'. Het leken live heuse punksongs waar ze vanaf de mp3 best wel glad klinken. Die vermeende gladheid heeft een licht voordeel, want het zijn nummers die je hoofd inkruipen en daar blijven zitten totdat je het eruit neuriet (ik ken de tekst nog niet zo goed, vandaar).

Pearl Jam is een vriendenband (geworden), een gelijkwaardig collectief maar blikvanger blijft toch Eddie Vedder. Behept met uiterst fijne charisma, een geweldige stem en een stagepersoonlijkheid die je niet vaak meer tegenkomt. En de fles wijn in de hand tijdens het zingen: zo hoort het.

Geen kinderpartijtje
De Pearl Jam-show was na de zes Springsteen-shows die ik afgelopen maanden heb gedaan, een welkome afwisseling. Geen kinderpartijtjes op de eerste rij, geen treintje nadoen, geen-knip-en-plakwerk-op-de-keukentafel-bordjes met overbodige verzoekjes voor flauwe covers.

De band uit Seattle speelde, toegegeven, ook twee covers. The Who's (helden van Pearl Jam) Love Reign O'er Me en 'You Gotta Hide Your Love Away' van The Beatles, met een verwijzing van Vedder naar de gebrekkige acceptatie van homoseksualiteit in zijn thuisland.

Pearl Jam zette een gedegen, volwassen rockshow neer. En die smaakt naar meer.

Frank Meeuwsen heeft mooie video’s en coole foto’s gemaakt, de foto's bij dit blogstukje, en de video's die je hier ziet. 

De setlist van de Pearl Jam-show in Ahoy’ op 13 augustus:
Elderly Woman Behind The Counter In A Small Town
Last Exit
Animal
The Fixer
Given To Fly
Severed Hand
Why Go
Dissident
Brother
Gone
Even Flow
Wishlist
Nothingman
1/2 Full
Black
Got Some
Go
Life Wasted
Better Man(Save it for Later)
Daughter
Lukin
Comatose
Alive
You've Got To Hide Your Love Away
Love Reign O'er Me
Do The Evolution
The Real Me
Yellow Ledbetter

Oh ja:
Ik houd niet van bandjes die voor de band spelen, maar dat geldt niet voor de Pearl Jam-shows. De voorprogramma’s zijn stuk voor stuk fijne extra’s geweest. In 2006 was het het Australische Wolfmother, in Nijmegen was ik blij dat ik ook Kings of Leon kon zien en in Ahoy’ stond Gomez als voorafje geprogrammeerd. Afgelopen vrijdag kocht ik cd’s op Play.com van de band.

Op Schiphol kon de vliegende reiziger de koffie van Starbucks al een tijdje proeven. Vanaf vandaag kan ook de treinreiziger zijn gepersonaliseerde koffie op Utrecht Centraal halen.

Maar Starbucks richt zich niet louter op de onderwegconsument. Het is zeker de bedoeling dat het groenwitte logo op termijn ook aanwezig zal zijn in het Nederlandse straatbeeld.

Maar in eerste instantie is het de beurt aan Servex, de NS-dochter verantwoordelijk voor de diverse retailformules op de Nederlandse treinstations om de Starbucks-vestigingen te exploiteren.

Het eerste filiaal wordt vandaag rond half negen op Utrecht Centraal geopend, in het najaar volgt een filiaal op Amsterdam Centraal.

Servex’s algemeen directeur Madeleine van der Zwaan laat weten ‘erg blij te zijn met de samenwerking’. Van der Zwaan: ‘Treinen en koffie horen bij elkaar’.

Een andere overeenkomst tussen de NS en Starbucks ziet ze in het feit dat beide bedrijven de klant centraal willen zetten. Want, volgens Van der Zwaan, gaat het bij Starbucks niet zozeer om de koffie, maar om de klant. En bij NS/Servex is de klant ook belangrijk. De stations moeten een beleving worden.

‘Het vergroten van de keuze voor de reiziger is belangrijk.’ Dus naast Smullers een Hema, een Starbucks.

Sex & The City
De meeste Nederlanders zijn bekend met Starbucks. Ze hebben filialen in het buitenland bezocht, kennen het van een film als The Devil Wears Prada, of een televisieserie als Sex & The City. Starbucks’ director of communications en CSR EMEA Hans van Bochove: ‘Ga je naar New York, bezoek je het Vrijheidsbeeld en drink je koffie bij Starbucks.’

De meeste grote Europese steden hebben vele groenwitte Starbucks-logo’s in het centrum. Waarom duurde het zo lang voordat Starbucks zich ging richten op de Nederlandse consument?

Het antwoord blijft schimmig. Het schijnt te maken te hebben met de Nederlandse koffiecultuur. Die had als naam sterk gekoppeld te zijn aan een bakje koffie thuis doen, gezellig met de buurvrouw. Niet in een hippe tent op een A-locatie. Maar de Nederlandse koffiecultuur is veranderd en nu acht de keten uit Seattle het tijd om de Nederlander te bereiken.

Barista
Want die Nederlandse koffiecultuur was wel een ‘filterkoffiecultuur’. En dat kun je volgens Starbucks geen kwalitatieve koffie noemen. Volgens Van Bochove zijn het de Senseo en de Nespresso die de weg in Nederland vrij hebben gemaakt voor Starbucks.
 
‘Hoe simpel het ook is, het maken van een Senseo-kopje voelt al een beetje als het zijn van een barista - je eigen kop koffie zetten. Hoewel een Senseo-pad eigenlijk gewoon ook nog filterkoffie is.’

Met een Nespresso werd die ervaring verder ontwikkeld. En de smaak van een Senseo en een Nespresso is beter dan de traditionele Nederlandse gezette filterkoffie. ‘Laat je die koffie twee minuten te lang op het warmhoudelement staan, dan is het al niet meer te drinken’, aldus de Starbucks-man.

De Nederlander is dus klaargestoomd voor Starbucks. Maar in tegenstelling tot andere landen pakt de koffieketen de marketing op een andere manier aan.

Van Bochove: ‘De Nederlandse consument hoeft niet bekend te worden gemaakt met koffie, zoals bijvoorbeeld het geval is in China waar men vooral thee drinkt.’ Of Amerikanen, die tot voor de opkomst van Starbucks water met een bruin kleurtje voor koffie versleten.

A-typische marketing
‘In Nederland bedrijven we voor Starbucks a-typische marketing. Het begint met de reisservice, het bedienen van - na de vliegreiziger - de treinreizigers en we zullen vanuit daar verder gaan. Het is zeker de bedoeling dat Starbucks ook in het centrum van diverse steden komt’, aldus Van Bochove.

‘In landen als Canada, VS, Mexico zijn Starbucks-vestigingen op treinstations een aanvullende service. Ook daar willen we de klant bedienen. In Nederland beginnen we op dit punt.’

Duurdere koffie
Hoe denkt Starbucks de prijsbewuste Nederlander over te halen een voorkeur te ontwikkelen voor de duurdere koffie? Starbucks beseft dat niet iedere Nederlander een potentiële klant is.

Van Bochove: ‘Starbucks is een lifestyle-concept. Centraal staat de kwaliteit van koffie.

Daarnaast: van alle koffie-inkopers betalen wij de kleine boeren het meest, we nemen alleen genoegen met de beste kwaliteit koffie (bijvoorbeeld de beste bonen, drie procent van de oogst, KF.), we werken op een duurzame manier.’ Starbucks probeert te allen tijde ethisch te werk te gaan.

Daarnaast, zegt Van Bochove, zitten de winkels op A-locaties, dus een relatief hoge huur. En, het bedrijf beweert goed voor zijn personeel te zorgen. Van Bochove: ‘Neem als voorbeeld de Verenigde Staten. Inmiddels betaalt Starbucks meer aan de ziektekostenverzekeringen van zijn personeel dan dat het op jaarbasis kwijt is aan de inkoop van koffie. Al deze zaken zijn in de prijs berekend.’

Is de consument zich daar voldoende van bewust? ‘Nee’, zegt Van Bochove. ‘Het is een belangrijke taak om dit in de nabije toekomst duidelijker naar de consumenten te communiceren.’

Recessie
Een van de reden waarom dat tot op het recente verleden weinig is gebeurd, is volgens Van Bochove de sterke groei van Starbucks. ‘In 1992 toen Starbucks naar de beurs ging, waren er 100 winkels met 1.000 man personeel. Anno 2009 zijn er 16 duizend winkels met 180 duizend medewerkers.

Alle aandacht is altijd naar de groei uitgegaan.’ Nu in de recessie de keten honderden winkels heeft moeten sluiten en duizenden mensen heeft moeten ontslaan, is de groei gestuit. Nooit goed voor een bedrijf, maar het gaf in het geval van Starbucks ruimte voor aandacht voor andere punten dan groei.

Starbucks heeft zijn muzieklabel afgestoten, cd’s zullen dan ook niet snel in de Nederlandse filialen te koop zijn. Van Bochove: ‘Starbucks merkte als een van de eerste bedrijven de recessie. We kregen de eerste klappen al in een vroeg stadium.’

Om het hoofd boven water te houden, is Starbucks onder hernieuwde leiding van Howard Schultz begonnen met een afslanking en wil het bedrijf zich weer richten op de core business: koffie en service.

Van Bochove: ‘De beste garantie die je als bedrijf hebt, is dat je goede service biedt waardoor de klant loyaal blijft.’

Een van de nieuwe wegen die Starbucks inslaat is de 'global store design strategy’. Het is de bedoeling dat nieuwe Starbucks-vestigingen op een duurzame manier worden gebouwd. ‘We noemen het geen groene winkels’, maar er wordt wel gebruik gemaakt van gerecycled materiaal, “lokaal” materiaal en vakmanschap.’

Het wordt nog belangrijker dan voorheen om de consument de koffie te laten leren kennen. Koffie, koffie, koffie moet de kern van Starbucks worden. Storytelling wordt nog belangrijker.

En de diverse soorten consumenten zullen bereikt moeten worden: de individuele lezer, de laptoppers, werk-, studie en sociale groepen.

Coffee Company & Bagel & Beans
Tot slot: er werd de afgelopen jaren veel gesproken over een mogelijke komst van Starbucks op een markt waar retailers als Coffee Company en Bagel & Beans zich al van een redelijke comfortabele plek hebben verzekerd.

Van Bochove: ‘We zijn zeker niet te laat met onze komst. Deze concurrenten hebben de eerste stappen op de markt gezet. Daar zijn we ze dankbaar voor. Er zullen meer concepten bijkomen, de markt zal zich blijven ontwikkelen. Er zijn verschillende consumenten met verschillende wensen.’

Het gaat het volgens de Starbucks-man niet om dat men van elkaars taartpunt snoept. ‘De taart wordt op deze manier juist groter.’

Ruim anderhalve week na mijn laatste show in Rome, kan ik mijn favoriete show aangeven. Ik heb zes Working On A Dream-tour shows bezocht.

1. Dublin 2 12 juli

2. München 2 juli

3. Wenen 5 juli

4. Dublin 1 11 juli

5. Rome 19 juli

6. Pinkpop 30 mei

De tweede Dublin-avond was het intenst (Jungleland, American Skin!), maar ik heb me bij alle shows prima vermaakt. Toch: kippenvel heb ik slechts twee of drie keer gehad. Een zeldzaamheid.

Springsteen heeft met het album Working on a Dream de plank misgeslagen qua 'tijdsgevoel'. The Philadelphia Inquirer schreef:

‘Bruce Springsteen may well have miscalculated earlier this year when he released Working on a Dream, one of the most hopeful and downright happy sounding albums of his career just as a cratering economy was rendering the songs of struggle and strife that are his stock in trade more resonant than they have sounded in years.’

Gevolg is dat Springsteen tijdens de Working On A Dream-tour een minimum aantal songs van het album speelt. Er ontbreekt daardoor een rode lijn in de show.

Qua sfeer hadden de nummers wel in de setlisten gepast, want Springsteen heeft weliswaar de nummers die de 'recession pack' (donkere nummers over zware tijden) vormen, maar de shows zijn luchtig van toon.

De Working On A Dream-tour kan daarom beter de 'Havin' a Blast-tour'  genoemd worden.

Geen Greatest Hits-tour, maar wel zoals de Sunday Herald treffend schreef, een carrièreoverzicht:

‘Springsteen, always a highly self-conscious performer, appears as relaxed as he's ever been. He seems to have accepted, in the words of Badlands, one of his most emblematic songs, that "it ain't no sin to be glad you're alive".’

Het kan ook geen Greatest Hits-tournee genoemd worden, want zoveel hits heeft Springsteen niet gehad. En hij is zuinig met het spelen van een van zijn grootste, Born in the USA.

Grappig is dat het meeste geklaag na het optreden op Glastonbury ontstond, waar men vond dat Springsteen te weinig hits speelde.

Ik vond daarentegen dat de setlist van Glastonbury, maar ook die van Pinkpop, erg behoudend was.

Springsteen heeft hits zonder dat het hits zijn. Badlands, The Promised Land, American Land. En deze nummers worden elke avond gespeeld. Echte hits als Dancing in the Dark, Glory Days, Hungry Heart zitten in ‘heavy rotation’.

De dood van Danny Federici vorig jaar heeft, zoals Springsteen zelf in interviews heeft aangegeven, hem met zijn neus op zijn eigen sterfelijkheid gedrukt. Zoals blijkt uit zijn antwoord op de vraag van muziekmagazine Q wat hij nu nog in zijn leven wil bereiken:

‘Het gaat niet om wat je wilt bereiken, het gaat om het doen. Ik ben een musicus en ik maak muziek. En als het gaat om een verheven doel? Ik wil mijn band eer aandoen. Ik wil dat gebeuren vitaal houden en relevant en echt in de leven van mensen. Ik denk dat dit een ambitie is die niet eindig is.

'Het draait om het voortdurend je publiek, je familie, je vrienden dienen met zoveel kracht als je eruit kunt persen. Er is wellicht niets meer in het leven dan dat. Ik sprak onlangs iemand tegen wie ik zei: “Je kijkt naar mijn huis – Bruce Springsteen woont hier. Op een dag zal dat zijn: Bruce Springsteen heeft hier ooit gewoond. En er komt een dag dat men op de snelweg erlangs rijdt en dat niemand nog weet wie hier ooit woonde. Zo gaat dat. Dat vind ik niet erg.

'Het streven naar het eeuwige leven? Ik streef er net zo hard naar als wie dan ook, maar ik maak me geen illusies in hoeverre me dat gaat lukken. Maar ik heb een geweldig leven en ik heb veel mazzel gehad, en daar geniet ik ook van”.’

 Er zijn artiesten voor minder gaan touren…

Ik heb respect voor deze motivering, maar het staat ontwikkeling in de weg. Deze tour is geen nieuwe stap in Springsteens carrière, het is een blik terug. En wellicht de laatste tour met de E Street Band, menen doemdenkers. Springsteen zelf heeft gezegd dat het nog wel even doorgaat. Hij denkt er niet over om de E Street Band met pensioen te sturen.

Zoals officieel biograaf Dave Marsh tegen de Sunday Herald zei:

‘Het verschil met deze tour en elke andere Bruce-tour is dat het voelt als een overwinningsronde. Het is zeker niet zonder gewicht, maar het is fun. Er zijn donkere momenten, maar in de kern draait het om iemand die, tot zijn eigen verrassing, heeft ontdekt dat hij goed is in het ervaren van het leven, iets wat ik nooit gedacht had dat hij in zich had. Hij is een goede ouder, een goede echtgenoot, hij is een goede vriend en bandleider geweest. Hij heeft zich ontwikkeld tot een dikke tien, en kan goed met anderen werken. Dat maakt deel uit van waar het deze tour omgaat.’

Het draait om viering van een carrière. En dat vier je met fans.

In de tweede helft van de shows wordt het grote achterscherm vooral gebruikt om het publiek te laten zien. Nog meer dan in de vorige tour zoekt Springsteen fysiek contact met de mensen op de eerste paar rijen.

Voor de show in Bilbao brengt hij een bezoek aan de pit. In Wenen zoekt hij de avond voor de show de mensen op die in rij voor het stadion wachten.

Het lijkt alsof hij de laatste vijf shows in Spanje in zijn vakantie doet. Overdag lekker zonnen en af en toe een show geven. De San Sebastian-pers, waar Springsteen was neergestreken, smult ervan, getuige de foto’s die in de media verschenen.

Het is met recht de Havin' a Blast Tour.

Het voelt wat leeg aan. Dat wat Springsteen onderscheidt van veel andere artiesten ontbreekt: met een oor aan de grond luisteren en met het andere oor naar het hart luisteren. Springsteen is de chroniqueur van de tijden, en hij laat in dat opzicht op dit moment verstek gaan.

Zoals iemand op een Springsteen-forum schreef:
‘This is a great tour for the ESB, but it is becoming quite unremarkable for Bruce Springsteen the artist. This tour is a lot of fun, but little else.’
(Lees hier de diverse meningen.)
 

Een Molblogje van mijn hand van vandaag:

De Amerikaanse rockband Pearl Jam komt 20 september met het album ‘Backspacer’. Om het nieuwe werk te promoten, is er een viral.

Er zijn negen illustraties van de album art op het internet 'verstopt'. Wie een afbeelding heeft gevonden, klikt er op en gaat zo naar de officiële site van Pearl Jam en plaatst daar het plaatje. Wie alle negen afbeeldingen bij elkaar heeft gesprokkeld, krijgt een beloning: een gratis download.

Het artwork van Tom Tomorrow vinden de bandleden zo geweldig dat ze van mening zijn dat het zijn eigen online gallery showcase verdient, zo is te lezen op Rolling Stone.

De lezers van de Rolling Stone-site hebben bij het lezen van het artikel mazzel. Wie op de afbeelding bovenaan het artikel klikt, gaat naar http://www.pearljam.com/backspacer/art/rollingstone.com  en heeft alvast de eerste te pakken. (En je kunt dan ook streaming naar de nieuwe single The Fixer luisteren.)

Leuk deal tussen Rolling Stone en Pearl Jam.